Kiểm tra rò rỉ DNS

Hãy hình dung DNS như danh bạ điện thoại của internet - mỗi khi bạn nhập địa chỉ trang web, thiết bị của bạn cần "tra cứu" vị trí thực tế của máy chủ. Rò rỉ DNS xảy ra khi những lượt tra cứu này lọt qua lớp bảo vệ của VPN và đi thẳng đến nhà cung cấp dịch vụ internet thay vì qua các máy chủ bảo mật của VPN.

Nói đơn giản, dù VPN đang mã hóa lưu lượng duyệt web, ISP vẫn có thể biết chính xác bạn đang truy cập những trang web nào vì các yêu cầu DNS đó đang thoát khỏi đường hầm VPN. Giống như đi xe chống đạn nhưng lại hạ hết cửa kính vậy.

Hầu hết các vụ rò rỉ DNS xảy ra do cách hệ điều hành xử lý kết nối internet. Windows đặc biệt tai tiếng về chuyện này - hệ điều hành này có một tính năng "hữu ích" gửi yêu cầu DNS đến nhiều máy chủ cùng lúc, bao gồm cả máy chủ của ISP, ngay cả khi bạn đang kết nối với VPN.

Đôi khi nguyên nhân nằm ở IPv6. Nếu nhà cung cấp dịch vụ internet của bạn hỗ trợ giao thức IPv6 mới hơn nhưng VPN chỉ xử lý lưu lượng IPv4, các yêu cầu IPv6 đó sẽ lọt thẳng qua lớp bảo vệ của VPN. Trong những trường hợp khác, nguyên nhân đơn giản là phần mềm VPN kém chất lượng, không thu nhận và định tuyến đúng cách toàn bộ lưu lượng DNS của bạn.

Bạn cũng có thể đã cấu hình DNS thủ công trên máy tính, khiến thiết lập của VPN bị ghi đè, hoặc hệ thống có thể chỉ đơn giản là đang ưu tiên nhầm kết nối mạng.

ISP có thể thấy mọi trang web bạn truy cập, thời điểm bạn truy cập và tần suất bạn quay lại. Họ sẽ biết địa chỉ IP thật và vị trí của bạn, khiến việc sử dụng VPN ngay từ đầu hoàn toàn mất đi ý nghĩa.

Theo thời gian, những dữ liệu này tạo thành một hồ sơ chi tiết về thói quen duyệt web của bạn. Nếu bạn đang cố truy cập nội dung bị chặn hoặc bảo vệ quyền riêng tư, rò rỉ DNS chẳng khác nào công khai ý định của bạn cho ISP và có thể cả cơ quan chức năng. Ngay cả hoạt động duyệt web tưởng chừng vô hại cũng có thể gây rắc rối khi được kết hợp với các dữ liệu khác để xác định danh tính của bạn.

Cách kiểm tra rò rỉ DNS đơn giản mà thông minh. Khi bạn truy cập một trang kiểm tra, trang đó sẽ tải một số tài nguyên từ các tên miền đặc biệt chỉ tồn tại cho mục đích kiểm tra. Khi trình duyệt cố tải những tài nguyên này, nó phải gửi các truy vấn DNS để xác định vị trí của các tên miền kiểm tra.

Bài kiểm tra sẽ theo dõi những máy chủ DNS nào phản hồi các truy vấn này. Nếu được VPN bảo vệ đúng cách, chỉ các máy chủ DNS của nhà cung cấp VPN mới phản hồi. Nếu bạn thấy phản hồi từ máy chủ của ISP hoặc từ những vị trí bất thường khác, DNS của bạn đang bị rò rỉ.

Các bài kiểm tra chuyên sâu hơn sẽ thực hiện nhiều truy vấn trong một khoảng thời gian để phát hiện những trường hợp rò rỉ gián đoạn có thể không xuất hiện trong một lần kiểm tra duy nhất.

Rò rỉ IPv4 liên quan đến các địa chỉ Internet truyền thống mà hầu hết mọi người đều quen thuộc, còn rò rỉ IPv6 xảy ra trên hệ thống địa chỉ mới hơn và dài hơn, đang dần thay thế IPv4.

Vấn đề chính là nhiều nhà cung cấp VPN vẫn chưa hỗ trợ đầy đủ IPv6. Vì vậy, ngay cả khi lưu lượng IPv4 của bạn được bảo vệ hoàn toàn, các truy vấn IPv6 vẫn có thể được gửi thẳng đến ISP. Tình trạng này ngày càng phổ biến khi các nhà cung cấp Internet triển khai hỗ trợ IPv6.

Rò rỉ IPv6 thậm chí có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng hơn đến quyền riêng tư, vì địa chỉ IPv6 đôi khi chứa thông tin về phần cứng của thiết bị, khiến bạn dễ bị theo dõi hơn trên nhiều mạng khác nhau.

Khi không dùng VPN, các truy vấn DNS của bạn thường được gửi đến ISP, nên trong trường hợp này, đó không thực sự là một vụ "rò rỉ". Tuy nhiên, vì lý do riêng tư, bạn vẫn có thể muốn sử dụng các máy chủ DNS khác.

Nhiều người cấu hình dịch vụ DNS của bên thứ ba ngay cả khi không dùng VPN để tránh bị ISP giám sát, vượt qua các bộ lọc nội dung hoặc đơn giản là có được dịch vụ nhanh và ổn định hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trên các mạng WiFi công cộng, nơi bạn không thể tin tưởng các máy chủ DNS được cung cấp sẵn.

Lợi ích về quyền riêng tư không lớn bằng khi sử dụng VPN, nhưng việc đổi nhà cung cấp DNS vẫn có thể giảm hoạt động theo dõi và cải thiện trải nghiệm duyệt web của bạn.

Hầu hết các trang kiểm tra rò rỉ DNS uy tín đều hoàn toàn an toàn để sử dụng. Chúng không yêu cầu thông tin cá nhân và thường chỉ cho biết bạn đang sử dụng những máy chủ DNS nào — dù sao đây cũng là thông tin vốn đã phần nào công khai.

Tuy nhiên, bạn nên chọn các dịch vụ kiểm tra nổi tiếng và tránh những trang yêu cầu tải phần mềm hoặc đưa ra kết quả đáng ngờ. Một số trang kiểm tra mờ ám có thể thực sự đang thu thập dữ liệu về khách truy cập hoặc phát tán phần mềm độc hại qua quảng cáo.

Nếu chưa chắc chắn, hãy dùng nhiều trang kiểm tra để đối chiếu kết quả. Bạn cũng nên ưu tiên các công cụ do những công ty VPN hoặc tổ chức về quyền riêng tư uy tín cung cấp thay vì các trang web ngẫu nhiên tìm thấy qua công cụ tìm kiếm.

Giải pháp dễ nhất là chọn một VPN tự động xử lý việc bảo vệ DNS — hiện nay, hầu hết các dịch vụ VPN chất lượng đều có tính năng này. Nếu gặp tình trạng rò rỉ, hãy thử đặt thủ công máy chủ DNS trên máy tính thành máy chủ của nhà cung cấp VPN.

Nếu sự cố vẫn tiếp diễn, bạn có thể phải tắt hoàn toàn IPv6 nếu VPN không hỗ trợ giao thức này đúng cách. Một số người thích dùng các dịch vụ DNS độc lập như Cloudflare (1.1.1.1) hoặc Quad9, mặc dù cách này không mang lại mức độ ẩn danh tương đương với việc sử dụng máy chủ DNS của VPN.

Sau khi thay đổi, hãy luôn xóa bộ nhớ đệm DNS và chạy kiểm tra rò rỉ để chắc chắn rằng cách khắc phục đã có hiệu quả. Đôi khi, bạn sẽ phải khởi động lại kết nối mạng hoặc thậm chí khởi động lại máy tính để các thay đổi có hiệu lực.

Tính năng chống rò rỉ DNS chuyên ngăn các truy vấn tên miền thoát khỏi đường hầm VPN. Tính năng này luôn âm thầm chạy trong nền và chuyển hướng các truy vấn DNS để giữ chúng an toàn.

Công tắc ngắt kết nối có phần quyết liệt hơn — đây là phanh khẩn cấp, ngắt toàn bộ quyền truy cập Internet nếu kết nối VPN bị gián đoạn. Hãy hình dung tính năng chống rò rỉ DNS ngăn quyền riêng tư bị rò rỉ từ từ, còn công tắc ngắt kết nối ngăn bạn đột ngột bị lộ hoàn toàn nếu VPN ngừng hoạt động.

Tốt nhất là bạn nên để cả hai tính năng phối hợp với nhau. Tính năng chống rò rỉ DNS xử lý những mối đe dọa âm thầm và liên tục, còn công tắc ngắt kết nối bảo vệ bạn trong những khoảnh khắc kết nối VPN chập chờn hoặc ngừng hoạt động hoàn toàn.

Rò rỉ WebRTC lại là một chuyện hoàn toàn khác, nhưng cũng nguy hiểm không kém đối với người dùng VPN. WebRTC là một công nghệ trình duyệt giúp các trang web thiết lập kết nối trực tiếp cho những tính năng như cuộc gọi video, nhưng nó cũng có thể làm lộ địa chỉ IP thật của bạn bằng cách hoàn toàn bỏ qua VPN.

Trong khi rò rỉ DNS tiết lộ những trang web bạn đang truy cập, rò rỉ WebRTC lại cho biết vị trí thực sự của bạn. Chúng thường xảy ra cùng lúc, khiến quyền riêng tư bị xâm phạm theo cả hai hướng. Tin tốt là rò rỉ WebRTC dễ khắc phục hơn — thông thường, bạn có thể tắt WebRTC trong phần cài đặt trình duyệt hoặc cài đặt một tiện ích mở rộng để chặn các yêu cầu này.